Máy in 3D kêu lạ, rung khi in: kiểm tra dây đai, ốc, trục và quạt
Máy in 3D đang in êm bỗng kêu lạ hoặc rung mạnh là dấu hiệu có chi tiết nào đó đã lỏng, mòn hoặc lệch. Kêu lạ không chỉ khó chịu mà còn làm bản in xấu đi: lớp in lệch, bề mặt sần và chi tiết mất nét. Bài viết này hướng dẫn cách xử lý máy in 3D kêu lạ, rung khi in bằng cách kiểm tra lần lượt dây đai, ốc, trục và quạt — bốn nguyên nhân phổ biến nhất.
1. Máy in 3D kêu lạ, rung khi in: bắt đầu kiểm tra từ đâu?
Khi máy in 3D kêu lạ, rung khi in, hãy bắt đầu bằng cách xác định tiếng kêu xuất hiện khi nào: kêu ngay từ khi bắt đầu in, kêu khi đầu phun di chuyển nhanh, kêu theo nhịp đều đặn, hay kêu khi quạt chạy. Tiếng kêu theo nhịp di chuyển thường liên quan tới dây đai và puly, tiếng kêu khi rung mạnh thường do ốc lỏng hoặc khung máy không chắc, tiếng kêu rè rè liên tục thường do quạt, còn tiếng kêu lạch cạch khi đổi hướng thường do trục hoặc bạc đạn.
Trước khi kiểm tra, hãy tạm dừng bản in đang chạy nếu tiếng kêu kèm theo rung mạnh hoặc đầu phun lệch, vì in tiếp có thể làm hỏng mô hình và làm lỏng thêm chi tiết. Hãy kiểm tra theo thứ tự từ dễ tới khó: ốc và khung máy trước, rồi tới dây đai, trục và cuối cùng là quạt. Kiểm tra có hệ thống sẽ tìm ra nguyên nhân nhanh hơn là tháo lung tung.
2. Kiểm tra dây đai và puly khi máy in 3D kêu lạ, rung khi in

Dây đai là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra tiếng kêu và rung khi in, đồng thời cũng là nguyên nhân gây lệch lớp. Dây đai quá chùng làm đầu phun di chuyển không chính xác, dây đai đập vào khung khi đổi hướng và gây tiếng kêu; dây đai quá căng làm động cơ kêu to và mòn nhanh hơn. Hãy kiểm tra độ căng dây đai bằng cách ấn nhẹ vào giữa dây: dây nên căng vừa phải, không chùng hẳn cũng không căng như dây đàn.
Tiếp theo, hãy kiểm tra puly — bánh răng dẫn dây đai — có bị lỏng ốc giữ trên trục động cơ không, vì puly lỏng sẽ trượt và gây tiếng kêu lạch cạch khi đổi hướng. Hãy siết lại ốc puly theo hướng dẫn của nhà sản xuất máy và kiểm tra dây đai có bị sờn, nứt hay bám bụi không. Nếu dây đai đã sờn nặng, hãy thay dây đai mới đúng loại của máy thay vì cố căng dây đai cũ. Cách xử lý lệch lớp do dây đai chi tiết có trong bài In 3D bị lệch lớp: nguyên nhân và cách sửa từng bước trên Xetabon3D.
Khi máy in 3D kêu lạ kèm rung làm bề mặt in gợn sóng, bạn có thể đối chiếu thêm dấu hiệu rung trong hướng dẫn xử lý chất lượng in của Simplify3D.
3. Kiểm tra ốc, khung máy và bàn in khi máy rung
Ốc lỏng là nguyên nhân đơn giản nhưng hay bị bỏ qua khi máy in 3D rung. Hãy kiểm tra lần lượt ốc giữ khung máy, ốc giữ động cơ, ốc giữ bàn in và ốc giữ đầu phun, siết lại những ốc nào đã lỏng nhưng đừng siết quá chặt làm hỏng ren. Khung máy đặt trên mặt bàn không phẳng hoặc chân máy không đều cũng làm máy rung mạnh hơn khi đầu phun di chuyển nhanh.
Hãy đặt máy trên mặt phẳng chắc chắn, kiểm tra chân máy có đủ cao su chống rung không và bàn in có bị lỏng khi lắc nhẹ không. Bàn in lỏng không chỉ gây rung mà còn làm lớp đầu tiên bám không đều. Cách căn chỉnh lớp đầu tiên cho bám tốt có trong bài Căn chỉnh lớp in đầu tiên sao cho đẹp và bám chắc trên Xetabon3D. Nếu đã siết ốc mà máy vẫn rung, hãy kiểm tra tiếp trục và quạt ở các mục dưới.
4. Kiểm tra trục, thanh trượt và bạc đạn
Trục và thanh trượt khô dầu hoặc bám bụi sẽ làm đầu phun di chuyển không trơn, gây tiếng kêu rít và rung nhẹ theo nhịp di chuyển. Hãy lau sạch trục và thanh trượt, tra dầu bôi trơn đúng loại theo hướng dẫn của nhà sản xuất máy, và kiểm tra xem có vết xước hay cong vênh nào trên trục không. Trục cong hoặc bạc đạn mòn sẽ gây tiếng kêu đều đặn và làm đầu phun di chuyển lệch, lúc này cần thay trục hoặc bạc đạn đúng loại của máy.
Đừng tra dầu bừa bãi lên trục nếu nhà sản xuất máy khuyến nghị loại dầu riêng, và đừng để dầu dính vào dây đai hay bàn in. Sau khi vệ sinh và tra dầu, hãy chạy thử một bản in nhỏ ở tốc độ vừa phải để kiểm tra tiếng kêu có giảm không trước khi in mô hình lớn. Cách bảo dưỡng máy đầy đủ có trong bài Bảo dưỡng máy in 3D định kỳ: checklist vệ sinh và kiểm tra theo tuần, tháng trên Xetabon3D.
5. Kiểm tra quạt làm mát và quạt khối gia nhiệt
Quạt là nguyên nhân phổ biến của tiếng kêu rè rè liên tục, nhất là quạt làm mát mô hình và quạt khối gia nhiệt chạy suốt thời gian in. Quạt bám bụi, cánh quạt nứt hoặc vòng bi quạt mòn đều làm quạt kêu to và rung. Hãy vệ sinh cánh quạt và lưới quạt, kiểm tra quạt có bị lỏng ốc giữ không, và thử quay quạt bằng tay khi máy tắt để xem quạt có quay trơn không.
Nếu quạt kêu to dù đã vệ sinh và vẫn quay, vòng bi quạt có thể đã mòn và cần thay quạt mới đúng loại của máy. Đừng cố chạy tiếp với quạt hỏng, vì quạt làm mát kém sẽ làm mô hình bị chảy, còn quạt khối gia nhiệt hỏng có thể làm nhựa tắc trong đầu phun. Cách xử lý tắc đầu phun có trong bài Máy in 3D bị tắc đầu phun: nguyên nhân và cách xử lý trên Xetabon3D.
6. Khi nào máy in 3D kêu lạ là lỗi nặng cần mang đi sửa?
Không phải tiếng kêu nào cũng tự sửa được tại nhà. Hãy mang máy đi kiểm tra nếu tiếng kêu kèm theo mùi khét, động cơ nóng bất thường, đầu phun lệch nặng dù đã siết dây đai và ốc, hoặc trục đã cong rõ ràng. Những dấu hiệu này có thể là động cơ, bo mạch hoặc khung máy đã hỏng, và cố in tiếp có thể làm hỏng nặng thêm.
Trước khi mang đi sửa, hãy ghi lại tiếng kêu xuất hiện khi nào, ở bộ phận nào và kèm theo hiện tượng gì, vì thông tin này giúp kỹ thuật chẩn đoán nhanh hơn. Bạn cũng có thể xem thêm các linh kiện và bảo dưỡng máy tại Xetabon3D khi cần dây đai, quạt hay dụng cụ vệ sinh máy thay thế.
7. Câu hỏi thường gặp
Máy in 3D kêu to khi in nhanh có bình thường không?
Máy in nhanh sẽ ồn hơn máy in chậm, nhưng tiếng kêu đều và không kèm rung mạnh thường là bình thường. Tiếng kêu lạ, lạch cạch hay rung mạnh bất thường thì không bình thường và cần kiểm tra dây đai, ốc và quạt.
Dây đai căng bao nhiêu là vừa?
Không có con số chung cho mọi máy, vì độ căng phụ thuộc vào loại dây đai và thiết kế máy. Hãy ấn nhẹ vào giữa dây đai: dây nên căng vừa phải, không chùng hẳn và không căng cứng như dây đàn, rồi in thử để kiểm tra lớp in có thẳng không.
Quạt kêu rè có cần thay ngay không?
Hãy vệ sinh quạt trước, vì bụi bám là nguyên nhân phổ biến nhất. Nếu quạt vẫn kêu to sau khi vệ sinh và quay không trơn, vòng bi có thể đã mòn và nên thay quạt mới đúng loại của máy.
Tra dầu trục bao lâu một lần?
Tùy theo tần suất in và hướng dẫn của nhà sản xuất máy, nhưng nguyên tắc chung là vệ sinh và tra dầu định kỳ trong lịch bảo dưỡng, và tra dầu ngay khi trục bắt đầu kêu rít hoặc di chuyển không trơn.
Kết luận
Máy in 3D kêu lạ, rung khi in xử lý theo thứ tự: xác định tiếng kêu xuất hiện khi nào, kiểm tra ốc và khung máy, dây đai và puly, trục và bạc đạn, rồi tới quạt, và mang đi sửa khi có mùi khét, động cơ nóng bất thường hay trục cong rõ ràng. Làm đúng thứ tự này, bạn sẽ tìm ra nguyên nhân nhanh và ít tháo lắp thừa. Cần dây đai, quạt hay dụng cụ vệ sinh máy? Xem linh kiện máy in 3D tại Xetabon3D hoặc gọi hotline 0888.586.850 để được tư vấn linh kiện phù hợp với máy của bạn.
