Sấy filament bằng máy sấy: khi nào cần, sấy bao lâu cho khô hẳn
Sấy filament bằng máy sấy là cách hiệu quả nhất để cứu cuộn nhựa đã bị ẩm, khi nhựa hút nước từ không khí và in ra bị tơ nhựa, bề mặt sần sùi, lớp in yếu và dễ gãy. Nhiều người in thấy nhựa bị ẩm đã bỏ cuộn nhựa đi, nhưng thực ra sấy đúng cách có thể làm nhựa khô lại và in đẹp trở lại. Bài viết này giúp bạn nhận biết đúng dấu hiệu nhựa bị ẩm, biết khi nào cần sấy filament bằng máy sấy, và sấy bao lâu cho khô hẳn mà không làm hỏng nhựa.
1. Dấu hiệu nhận biết nhựa in 3D đã bị ẩm, cần sấy filament
Khi nhựa bị ẩm, hơi nước trong sợi nhựa bốc hơi khi qua đầu phun nóng, tạo ra bọt khí và làm nhựa đùn ra không đều. Dấu hiệu nhận biết rõ nhất: nghe thấy tiếng nổ lách tách nhỏ ở đầu phun khi đang in, bề mặt mô hình sần sùi và có bọt khí, tơ nhựa xuất hiện nhiều dù retraction đã đúng, và lớp in yếu, dễ tách lớp.
Dấu hiệu khác: sợi nhựa giòn, dễ gãy khi bẻ cong, nhất là với PLA để lâu ngoài không khí ẩm; và mô hình in ra có màu xỉn hơn bình thường. Nếu cuộn nhựa của bạn có những dấu hiệu này, đó là nhựa bị ẩm và cần sấy filament bằng máy sấy, không phải do nhiệt độ hay retraction sai. Cách bảo quản nhựa đúng có trong bài Bảo quản filament không bị ẩm: cách giữ nhựa in 3D khô, in đẹp trên Xetabon3D.
2. Khi nào cần sấy filament bằng máy sấy và khi nào chỉ cần bảo quản?

Không phải cuộn nhựa nào cũng cần sấy filament bằng máy sấy. Hãy sấy khi cuộn nhựa đã có dấu hiệu ẩm rõ ràng như tiếng nổ lách tách ở đầu phun, bề mặt sần sùi, tơ nhựa nhiều dù đã chỉnh retraction, hoặc sợi nhựa giòn gãy khi bẻ cong. Hãy sấy ngay khi thấy dấu hiệu này, đừng đợi tới khi nhựa ẩm nặng mới sấy, vì sấy càng sớm càng dễ khô.
Với cuộn nhựa mới mở bao, chưa có dấu hiệu ẩm, chỉ cần bảo quản đúng cách trong hộp kín có hạt hút ẩm là đủ, không cần sấy. Với cuộn nhựa đã để lâu ngoài không khí ẩm, nhất là nhựa hút ẩm mạnh như PETG, Nylon hay TPU, hãy sấy trước khi in dù chưa thấy dấu hiệu rõ, vì nhựa có thể đã ẩm mà chưa biểu hiện ra ngoài. Cách cài đặt retraction chống tơ nhựa có trong bài Cài đặt retraction chống tơ nhựa: chỉnh khoảng rút và tốc độ rút cho sạch bản in trên Xetabon3D, để phân biệt tơ nhựa do ẩm và tơ nhựa do retraction sai.
3. Cách sấy filament bằng máy sấy từng bước
Hãy bắt đầu bằng cách đặt cuộn nhựa vào máy sấy filament chuyên dụng, đóng nắp lại và bật máy theo hướng dẫn của nhà sản xuất máy sấy. Máy sấy chuyên dụng có quạt đối lưu và cảm biến nhiệt độ, giúp sấy đều cả cuộn nhựa mà không làm nóng chảy sợi nhựa. Đừng dùng lò nướng gia đình để sấy nhựa nếu không có kinh nghiệm, vì nhiệt độ lò nướng không ổn định và dễ làm hỏng nhựa.
Nhiệt độ và thời gian sấy khác nhau theo từng loại nhựa, vì mỗi loại nhựa chịu nhiệt khác nhau. Hãy làm theo đúng nhiệt độ và thời gian ghi trong hướng dẫn của nhà sản xuất nhựa hoặc nhà sản xuất máy sấy, đừng tự ý tăng nhiệt độ để sấy nhanh hơn, vì nhiệt độ quá cao làm sợi nhựa dính vào nhau hoặc biến dạng. Nguyên tắc chung: sấy ở nhiệt độ thấp trong thời gian dài an toàn hơn sấy ở nhiệt độ cao trong thời gian ngắn.
4. Sấy filament bằng máy sấy bao lâu thì khô hẳn?
Thời gian sấy filament bằng máy sấy phụ thuộc vào mức độ ẩm của cuộn nhựa và loại nhựa đang sấy. Cuộn nhựa ẩm nhẹ thường khô sau vài giờ sấy, còn cuộn nhựa ẩm nặng, để lâu ngoài không khí ẩm, có thể cần sấy lâu hơn, tới nửa ngày hoặc hơn. Hãy sấy theo thời gian khuyến nghị của nhà sản xuất, rồi in thử mô hình test để kiểm tra: nếu tiếng nổ lách tách đã hết và bề mặt mô hình mịn trở lại, nhựa đã khô.
Nếu sau khi sấy theo thời gian khuyến nghị mà nhựa vẫn còn dấu hiệu ẩm, hãy sấy thêm một lần nữa, đừng tăng nhiệt độ. Hãy ghi lại thời gian sấy cho từng loại nhựa và mức độ ẩm để lần sau sấy đúng ngay từ đầu. Cách nhận diện tơ nhựa do ẩm có trong bài In 3D bị tơ nhựa (stringing): nguyên nhân thường gặp và cách khắc phục từng bước để bản in sạch, ít tơ nhựa trên Xetabon3D, và nhiệt độ in chuẩn cho PLA, PETG có trong bài Nhiệt độ in PLA PETG chuẩn: bảng thông số cho người mới trên Xetabon3D.
5. Sấy filament xong bảo quản thế nào để không ẩm lại?
Sấy xong mà để nhựa ngoài không khí ẩm thì nhựa sẽ ẩm lại rất nhanh, nhất là với PETG, Nylon hay TPU. Hãy bảo quản cuộn nhựa đã sấy trong hộp kín có hạt hút ẩm ngay sau khi sấy xong, hoặc cho vào túi hút chân không có gói hút ẩm. Hộp kín có hạt hút ẩm là cách bảo quản đơn giản và hiệu quả nhất cho người in tại nhà.
Hãy kiểm tra hạt hút ẩm định kỳ: khi hạt hút ẩm đã đổi màu báo no nước, hãy sấy lại hạt hút ẩm theo hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc thay hạt mới. Đừng để hạt hút ẩm no nước trong hộp kín, vì lúc đó hộp kín không còn tác dụng chống ẩm. Cách vệ sinh và bảo dưỡng máy in đầy đủ có trong bài Bảo dưỡng máy in 3D định kỳ: checklist vệ sinh và kiểm tra theo tuần, tháng trên Xetabon3D.
6. Máy sấy filament nào phù hợp và cách chọn cho người mới?
Máy sấy filament chuyên dụng có nhiều loại, từ máy sấy một cuộn nhỏ gọn cho người in tại nhà tới máy sấy nhiều cuộn cho người in nhiều. Hãy chọn máy sấy có hiển thị nhiệt độ và thời gian rõ ràng, có quạt đối lưu để sấy đều, và vừa với kích thước cuộn nhựa bạn hay dùng. Máy sấy có thể vừa sấy vừa in là lựa chọn tốt, vì nhựa được sấy liên tục trong lúc in, không bị ẩm lại giữa chừng.
Với người mới, máy sấy một cuộn, có cài đặt nhiệt độ và hẹn giờ là đủ, không cần mua máy sấy nhiều cuộn ngay từ đầu. Hãy chọn máy sấy từ thương hiệu uy tín và làm theo hướng dẫn của nhà sản xuất, đừng tự chế máy sấy bằng thiết bị không chuyên. Bạn có thể xem thêm nhựa PLA và PETG tại Xetabon3D trong mục nhựa in 3D khi cần nhựa mới khô, chưa bị ẩm.
7. Câu hỏi thường gặp
Sấy filament bằng máy sấy có làm hỏng nhựa không?
Không, nếu sấy đúng nhiệt độ và thời gian theo hướng dẫn của nhà sản xuất nhựa hoặc máy sấy. Nhiệt độ quá cao mới làm sợi nhựa dính vào nhau hoặc biến dạng, vì vậy đừng tự ý tăng nhiệt độ để sấy nhanh hơn.
Cuộn nhựa ẩm nặng sấy một lần có khô hẳn không?
Chưa chắc. Cuộn nhựa ẩm nặng có thể cần sấy hai lần mới khô hẳn. Hãy sấy theo thời gian khuyến nghị, in thử để kiểm tra, rồi sấy thêm lần nữa nếu còn dấu hiệu ẩm.
Có thể sấy filament bằng lò nướng không?
Không nên, vì nhiệt độ lò nướng không ổn định và dễ làm hỏng nhựa. Hãy dùng máy sấy filament chuyên dụng có quạt đối lưu và cảm biến nhiệt độ để sấy đều và an toàn.
Sấy xong để ngoài không khí bao lâu thì ẩm lại?
Tùy độ ẩm không khí và loại nhựa. Nhựa hút ẩm mạnh như PETG, Nylon hay TPU có thể ẩm lại chỉ sau vài giờ để ngoài không khí ẩm, vì vậy hãy bảo quản trong hộp kín có hạt hút ẩm ngay sau khi sấy xong.
Kết luận
Sấy filament bằng máy sấy xử lý theo thứ tự: nhận biết dấu hiệu nhựa ẩm, sấy bằng máy sấy chuyên dụng theo nhiệt độ và thời gian của nhà sản xuất, in thử để kiểm tra đã khô hẳn chưa, rồi bảo quản trong hộp kín có hạt hút ẩm để không ẩm lại. Làm đúng thứ tự này, cuộn nhựa ẩm sẽ in đẹp trở lại mà không cần bỏ đi. Cần hạt hút ẩm, hộp kín hay nhựa PLA, PETG mới? Xem vật tư bàn in và bảo quản tại Xetabon3D hoặc gọi hotline 0888.586.850 để được tư vấn vật tư phù hợp với máy của bạn.
