Sơn mô hình in 3D: sơn lót, sơn màu và phủ bóng
Sơn mô hình in 3D là bước giúp mô hình in ra trông đẹp hơn, che đi vân lớp và làm bề mặt mịn, bóng như mô hình mua sẵn. Bài viết này giúp bạn hiểu sơn mô hình in 3D gồm những bước nào, chọn sơn ra sao, và sơn thế nào để sơn bám chắc, không bong tróc.
1. Sơn mô hình in 3D gồm những bước nào?
Sơn mô hình in 3D gồm 4 bước: chà nhám làm mịn bề mặt, sơn lót để sơn màu bám chắc, sơn màu để tạo màu cho mô hình, và phủ bóng để bảo vệ lớp sơn và làm bề mặt bóng đẹp. Sơn mô hình in 3D cần làm đủ 4 bước, vì bỏ bước nào cũng làm sơn dễ bong hoặc bề mặt xấu.
Bước chà nhám giúp bề mặt mô hình mịn hơn và sơn bám chắc hơn, vì bề mặt in 3D có vân lớp. Bước sơn lót giúp sơn màu bám chắc vào nhựa, vì sơn màu sơn trực tiếp lên nhựa thường bám kém. Cách hậu xử lý mô hình chung có trong bài Hậu xử lý mô hình in 3D: gỡ support, chà nhám và sơn cho đẹp trên Xetabon3D.
2. Chà nhám mô hình trước khi sơn

Hãy chà nhám mô hình trước khi sơn, bắt đầu với giấy nhám thô để làm phẳng vân lớp, rồi chuyển sang giấy nhám mịn hơn để bề mặt mịn. Hãy chà nhám đều tay, đừng chà quá mạnh làm mất chi tiết nhỏ của mô hình. Hãy rửa sạch bụi sau khi chà nhám, để sơn bám chắc hơn.
Hãy chà nhám ở nơi thoáng khí và đeo khẩu trang, vì bụi nhựa khi chà nhám không tốt cho sức khỏe. Hãy kiểm tra lại bề mặt mô hình sau khi chà nhám, nếu còn vân lớp rõ thì chà thêm, đừng sơn vội. Cách gỡ support có trong bài Cài đặt support sao cho dễ gỡ, ít để lại sẹo trên Xetabon3D.
3. Sơn lót cho mô hình in 3D
Hãy sơn lót cho mô hình in 3D sau khi chà nhám, để sơn màu bám chắc vào nhựa và che đi vân lớp còn lại. Hãy sơn lót mỏng, đều tay, để khô hẳn rồi mới sơn lớp tiếp theo. Hãy sơn lót 1–2 lớp, đừng sơn quá dày làm mất chi tiết nhỏ của mô hình.
Hãy chọn sơn lót phù hợp với loại nhựa đang in, vì mỗi loại nhựa bám sơn khác nhau. Hãy sơn lót ở nơi thoáng khí và để khô hẳn trước khi sơn màu, đừng sơn màu khi sơn lót còn ướt. Cách chọn nhựa in có trong bài PLA và PETG nên chọn loại nào cho từng nhu cầu in? trên Xetabon3D. Hướng dẫn sơn mô hình in 3D của Formlabs cũng nhấn mạnh sơn lót giúp che khuyết điểm và làm sơn màu bám chắc hơn.
4. Sơn màu và phủ bóng cho mô hình
Hãy sơn màu cho mô hình sau khi sơn lót khô hẳn, sơn mỏng, đều tay, để khô hẳn rồi mới sơn lớp tiếp theo. Hãy sơn màu 2–3 lớp mỏng thay vì 1 lớp dày, để màu đều và không bị chảy. Hãy sơn màu ở nơi thoáng khí và đeo khẩu trang, vì hơi sơn không tốt cho sức khỏe.
Hãy phủ bóng cho mô hình sau khi sơn màu khô hẳn, để bảo vệ lớp sơn và làm bề mặt bóng đẹp. Hãy phủ bóng mỏng, đều tay, để khô hẳn trước khi cầm mô hình. Cách dán ghép mô hình có trong bài Dán ghép mô hình in 3D: chọn keo nào, dán sao cho chắc và đẹp? trên Xetabon3D.
5. Chọn sơn nào cho mô hình in 3D?
Hãy chọn sơn acrylic để sơn mô hình in 3D khi mới bắt đầu, vì sơn acrylic dễ dùng, khô nhanh và bám tốt trên nhựa PLA. Hãy chọn sơn xịt để sơn mô hình lớn, vì sơn xịt phủ đều và nhanh hơn sơn cọ. Hãy tránh dùng sơn có dung môi mạnh cho mô hình PLA, vì dung môi mạnh có thể làm nhựa bị ăn mòn.
Hãy thử sơn lên một mẫu test nhỏ trước khi sơn mô hình thật, để kiểm tra sơn có bám chắc không và màu có đẹp không. Hãy sơn thử ở mặt khuất của mô hình trước, đừng sơn ngay mặt chính. Cách in PLA Silk có trong bài In 3D bằng nhựa PLA Silk, PLA+: bề mặt bóng đẹp và những lưu ý khi in trên Xetabon3D.
6. Sai lầm thường gặp khi sơn mô hình in 3D
Sai lầm thường gặp nhất là sơn màu trực tiếp lên nhựa mà không sơn lót, làm sơn dễ bong tróc sau một thời gian. Sai lầm khác là sơn quá dày một lớp, làm sơn bị chảy và mất chi tiết nhỏ của mô hình. Hãy sơn lót trước, rồi sơn màu mỏng, nhiều lớp.
Sai lầm nữa là sơn khi sơn lót còn ướt, làm lớp sơn bị nhăn và không đều. Hãy để sơn lót khô hẳn trước khi sơn màu, và để sơn màu khô hẳn trước khi phủ bóng. Cách xử lý lỗi bề mặt có trong bài In 3D bị lộ vân lớp: nguyên nhân và cách làm bề mặt mịn hơn trên Xetabon3D.
7. Câu hỏi thường gặp
Sơn mô hình in 3D có cần sơn lót không?
Có, sơn lót giúp sơn màu bám chắc vào nhựa và che đi vân lớp còn lại. Sơn màu trực tiếp lên nhựa thường bám kém và dễ bong tróc sau một thời gian.
Sơn xịt hay sơn cọ tốt hơn cho mô hình in 3D?
Sơn xịt phủ đều và nhanh hơn, hợp cho mô hình lớn và bề mặt phẳng. Sơn cọ hợp cho chi tiết nhỏ và tô màu từng phần. Hãy dùng sơn xịt cho lớp nền và sơn cọ cho chi tiết nhỏ.
Sơn mô hình in 3D có bền không?
Có, nếu sơn đủ 4 bước: chà nhám, sơn lót, sơn màu và phủ bóng. Lớp phủ bóng bảo vệ lớp sơn, làm sơn bền hơn và khó bong tróc hơn.
Sơn mô hình PLA có khác sơn mô hình PETG không?
Có, mỗi loại nhựa bám sơn khác nhau, hãy chọn sơn lót phù hợp với loại nhựa đang in. Hãy thử sơn lên mẫu test nhỏ trước khi sơn mô hình thật.
Kết luận
Sơn mô hình in 3D xử lý theo thứ tự: chà nhám làm mịn bề mặt, sơn lót để sơn màu bám chắc, sơn màu mỏng, nhiều lớp, rồi phủ bóng để bảo vệ lớp sơn, và để khô hẳn giữa các lớp. Làm đúng thứ tự này, bạn sẽ có mô hình sơn đẹp, bám chắc và bền. Cần dụng cụ hậu xử lý, sơn hay vật tư mô hình? Xem dụng cụ & trang trí tại Xetabon3D hoặc gọi hotline 0888.586.850 để được tư vấn vật tư phù hợp với mô hình của bạn.
