In 3D bị sần, mụn trên bề mặt (blobs, zits): nguyên nhân và cách khắc phục
In 3D bị sần, mụn trên bề mặt (blobs, zits) là hiện tượng trên thân mô hình xuất hiện những nốt sần nhỏ, chỗ lồi lên như mụn, làm bề mặt mô hình xấu đi dù các lớp in khác vẫn đều. Bài viết này giúp bạn hiểu blobs, zits là gì, vì sao chúng xuất hiện, và chỉnh slicer ra sao để bề mặt mô hình mịn hơn. Phần dưới đây hướng dẫn bạn nhận biết in 3D bị sần mụn và xử lý từng nguyên nhân.
1. Blobs, zits là gì?
Blobs, zits là những nốt sần nhỏ lồi lên trên bề mặt mô hình in 3D, nhìn như mụn nhỏ rải rác trên thân mô hình. In 3D bị sần, mụn trên bề mặt (blobs, zits) là khi các nốt sần này xuất hiện nhiều, nhìn thấy rõ bằng mắt thường và sờ thấy được, làm bề mặt mô hình xấu đi. Blobs, zits khác với đường nối (seam), vì đường nối là một vệt dọc ở một vị trí nhất định, còn blobs, zits là những nốt sần rải rác khắp bề mặt mô hình.
Blobs, zits xuất hiện khi đầu phun đùn thừa nhựa ở một điểm, hoặc nhựa trào ra khi đầu phun dừng lại và bắt đầu lại. Vấn đề không phải là có vài nốt sần nhỏ hay không, mà là các nốt sần có nhiều và lộ rõ hay không. Cách phân biệt với đường nối có trong bài In 3D bị lỗi đường nối (seam): nguyên nhân và cách khắc phục trên Xetabon3D. Bạn có thể kiểm tra nhanh bằng mắt thường: nếu thấy các nốt nhỏ rải rác khắp bề mặt, đó là in 3D bị sần mụn chứ không phải đường nối.
2. Nguyên nhân gây sần, mụn trên bề mặt

Nguyên nhân gây sần, mụn thường gặp nhất là retraction chưa đúng, làm nhựa thừa trào ra khi đầu phun dừng lại và bắt đầu lớp mới. In 3D bị sần, mụn trên bề mặt (blobs, zits) cũng do nhiệt độ đầu phun quá cao, làm nhựa chảy loãng và trào ra ở điểm đầu phun dừng. Nhựa bị ẩm cũng gây sần, mụn, vì hơi nước trong nhựa tạo bọt khí khi in, làm bề mặt sần sùi. Tóm lại, khi in 3D bị sần mụn, nguyên nhân thường nằm ở retraction, nhiệt độ hoặc độ ẩm của nhựa.
Nguyên nhân khác là tốc độ in quá nhanh, làm đầu phun không có thời gian ổn định khi bắt đầu lớp mới, và nhựa đùn không đều. Hãy kiểm tra lại retraction, nhiệt độ và độ ẩm của nhựa, rồi chỉnh từng cái một để tìm nguyên nhân. Cách cài đặt retraction có trong bài Cài đặt retraction chống tơ nhựa: chỉnh khoảng rút và tốc độ rút cho sạch bản in trên Xetabon3D.
3. Chỉnh retraction và nhiệt độ để giảm sần, mụn
Hãy tăng retraction lên một chút để giảm nhựa thừa trào ra khi đầu phun dừng lại, nhưng đừng tăng quá nhiều làm tắc đầu phun. Hãy giảm nhiệt độ đầu phun xuống 5°C mỗi lần, để nhựa ít chảy loãng và ít trào ra ở điểm đầu phun dừng. Hãy in thử mẫu test nhỏ với vài mức retraction và nhiệt độ khác nhau, rồi chọn mức ít sần, mụn nhất.
Hãy giảm tốc độ in ở lớp ngoài xuống một chút, để đầu phun có thời gian ổn định khi bắt đầu lớp mới, làm bề mặt mịn hơn. Cách xử lý tắc đầu phun có trong bài Máy in 3D bị tắc đầu phun: nguyên nhân và cách xử lý trên Xetabon3D. Hãy chỉnh từng thông số một, đừng chỉnh nhiều cái cùng lúc, để biết cái nào có tác dụng. Bạn cũng có thể tham khảo hướng dẫn xử lý blobs và zits của Simplify3D để đối chiếu cách chỉnh retraction và coasting khi in 3D bị sần mụn.
4. Nhựa bị ẩm có gây sần, mụn không?
Có, nhựa bị ẩm là nguyên nhân thường gặp gây sần, mụn trên bề mặt, vì hơi nước trong nhựa tạo bọt khí khi in, làm bề mặt sần sùi và có tiếng nổ lách tách. Hãy sấy nhựa trước khi in nếu nghi ngờ nhựa đã ẩm, và bảo quản nhựa trong hộp kín có gói hút ẩm sau khi in xong. Nếu đã sấy khô mà bản in 3D bị sần mụn vẫn còn, hãy kiểm tra lại retraction và nhiệt độ đầu phun.
Cách bảo quản filament có trong bài Bảo quản filament không bị ẩm: cách giữ nhựa in 3D khô, in đẹp trên Xetabon3D, và cách sấy filament có trong bài Sấy filament bằng máy sấy: khi nào cần, sấy bao lâu cho khô hẳn trên Xetabon3D. Hãy in thử với cuộn nhựa đã sấy khô để kiểm tra, vì nhựa ẩm in ra bề mặt sần hơn nhựa khô nhiều.
5. Sần, mụn với từng loại nhựa: PLA, PETG, ABS
Sần, mụn với PLA thường ít gặp nhất, vì PLA chảy đều và ít trào nhựa. Sần, mụn với PETG thường gặp hơn, vì PETG chảy loãng và dễ trào nhựa khi đầu phun dừng. Sần, mụn với ABS thường gặp hơn PLA, vì ABS co ngót và dễ tạo bọt khí khi in.
Hãy chỉnh retraction và nhiệt độ cho từng loại nhựa, đừng dùng chung một thông số cho mọi loại nhựa. Cách in PETG có trong bài In 3D bằng nhựa PETG: bền, chịu nhiệt và những lưu ý khi in trên Xetabon3D, và cách in ABS có trong bài In ABS/ASA: vì sao cần lồng kín, cách giảm cong vênh và mùi khi in nhựa kỹ thuật trên Xetabon3D. Hãy in thử với đúng cuộn nhựa đang dùng, vì mỗi hãng, mỗi màu nhựa có thể khác nhau. Dù in bằng nhựa nào, hãy in thử để xem bản in 3D bị sần mụn có giảm sau khi chỉnh thông số hay không.
6. Sai lầm thường gặp khi xử lý sần, mụn
Sai lầm thường gặp nhất là chỉnh nhiều thông số cùng lúc, làm không biết cái nào có tác dụng, và bề mặt vẫn sần. Sai lầm khác là chỉ chỉnh retraction mà không kiểm tra nhựa có bị ẩm không, làm bề mặt vẫn sần vì nhựa ẩm. Hãy chỉnh từng cái một, và kiểm tra nhựa trước khi in. Chỉnh lần lượt từng thông số là cách nhanh nhất để biết vì sao bản in 3D bị sần mụn.
Sai lầm nữa là in mô hình thật ngay mà không in thử, làm bề mặt sần trên mô hình thật và phải in lại. Hãy in thử mô hình nhỏ để kiểm tra bề mặt trước khi in mô hình thật. Cách xử lý tơ nhựa có trong bài In 3D bị tơ nhựa (stringing): nguyên nhân thường gặp và cách khắc phục từng bước để bản in sạch, ít tơ nhựa trên Xetabon3D.
7. Câu hỏi thường gặp
Sần, mụn có xóa hoàn toàn được không?
Khó xóa hoàn toàn, vì đầu phun phải dừng và bắt đầu lại ở nhiều điểm, nhựa có thể trào ra một chút ở mỗi điểm. Bạn chỉ có thể làm sần, mụn ít lộ nhất, bằng cách chỉnh retraction, nhiệt độ và sấy nhựa khô trước khi in.
Sần, mụn và đường nối khác nhau thế nào?
Đường nối là một vệt dọc ở một vị trí nhất định trên thân mô hình, còn sần, mụn là những nốt nhỏ rải rác khắp bề mặt mô hình. Đường nối do vị trí bắt đầu lớp, còn sần, mụn do nhựa thừa trào ra và nhựa ẩm. Cách sửa đường nối có trong bài In 3D bị lỗi đường nối (seam): nguyên nhân và cách khắc phục trên Xetabon3D.
Nhựa ẩm có gây sần, mụn không?
Có, nhựa ẩm tạo bọt khí khi in, làm bề mặt sần sùi và có tiếng nổ lách tách. Hãy sấy nhựa trước khi in nếu nghi ngờ nhựa đã ẩm.
Sần, mụn có ảnh hưởng tới độ bền mô hình không?
Thường không, sần, mụn chỉ làm bề mặt mô hình xấu đi, không làm mô hình yếu đi nhiều. Tuy nhiên nếu sần, mụn quá nhiều, mô hình có thể yếu hơn ở những vị trí đó, hãy chỉnh retraction và sấy nhựa để giảm sần, mụn. Với các mô hình trang trí, in 3D bị sần mụn chủ yếu ảnh hưởng tới thẩm mỹ bề mặt.
Kết luận
In 3D bị sần, mụn trên bề mặt (blobs, zits) xử lý theo thứ tự: hiểu sần, mụn là những nốt nhỏ lồi lên do nhựa thừa trào ra, kiểm tra retraction và nhiệt độ, sấy nhựa khô trước khi in, chỉnh từng thông số một, rồi in thử mô hình nhỏ trước khi in mô hình thật. Làm đúng thứ tự này, bạn sẽ làm bề mặt mô hình mịn hơn. Kiên nhẫn chỉnh từng thông số một, bạn sẽ thấy tình trạng in 3D bị sần mụn giảm rõ rệt. Cần nhựa in, đầu phun hay vật tư máy in? Xem nhựa in 3D tại Xetabon3D hoặc gọi hotline 0888.586.850 để được tư vấn vật tư phù hợp với máy của bạn.
