In mô hình khớp nối, lắp ráp nhiều chi tiết: thiết kế khe hở sao cho vừa khít?

In mô hình khớp nối, lắp ráp nhiều chi tiết: thiết kế khe hở sao cho vừa khít?

In mô hình khớp nối, lắp ráp nhiều chi tiết là cách in mô hình chuyển động được, như khớp tay robot, khớp bản lề hay mô hình lắp ráp nhiều phần, mà không cần dán keo. Nhiều người in thiết kế khớp quá chặt làm chi tiết không cử động được, hoặc quá lỏng làm khớp rơ và rơi ra. Bài viết này giúp bạn hiểu khớp nối in 3D là gì, thiết kế khe hở bao nhiêu là vừa, và in, lắp ráp từng bước thế nào để khớp cử động mượt.

1. Mô hình khớp nối in 3D là gì, có những loại khớp nào?

Mô hình khớp nối in 3D là mô hình có các chi tiết nối với nhau bằng khớp, có thể cử động, xoay hoặc gập được ngay sau khi in xong, không cần dán keo. In mô hình khớp nối, lắp ráp nhiều chi tiết có hai dạng chính: khớp in liền một lần, còn gọi là print-in-place, in xong khớp đã cử động được ngay; và khớp in rời từng chi tiết, rồi lắp ráp lại với nhau sau khi in xong.

Các loại khớp thường gặp là khớp cầu, khớp bản lề, khớp trượt và khớp ren, mỗi loại cử động theo một hướng khác nhau. Khớp cầu xoay được nhiều hướng, khớp bản lề gập được một hướng, khớp trượt trượt dọc theo một đường, khớp ren vặn được vào nhau. Hãy chọn loại khớp theo chuyển động bạn cần, đừng dùng khớp cầu cho chỗ chỉ cần gập một hướng. Cách in mô hình lớn chia nhỏ có trong bài In mô hình lớn chia nhỏ: cách chọn vị trí cắt, thiết kế chốt, in từng phần và dán ghép trên Xetabon3D.

2. Thiết kế khe hở khớp nối bao nhiêu là vừa?

In mô hình khớp nối - minh họa mặt cắt khớp cầu in 3D với khe hở.

Khe hở khớp nối là khoảng trống giữa hai chi tiết khớp với nhau, để khớp cử động được mà không bị kẹt. In mô hình khớp nối, lắp ráp nhiều chi tiết cần khe hở vừa đủ: khe hở quá nhỏ làm khớp dính chặt và không cử động được, khe hở quá lớn làm khớp rơ, lỏng và rơi ra. Khe hở khởi điểm thường dùng là 0,2–0,3mm mỗi bên, tức là tổng khe hở 0,4–0,6mm giữa hai chi tiết, nhưng con số này chỉ là khởi điểm để in thử, không phải con số đúng cho mọi máy.

Hãy in thử mẫu khớp nhỏ với vài mức khe hở khác nhau, rồi chọn mức khớp cử động mượt mà không rơ. Mỗi máy in có độ chính xác khác nhau, nên khe hở vừa với máy này có thể không vừa với máy khác, hãy in thử trên chính máy của bạn trước khi in mô hình thật. Cách kiểm tra sai kích thước, co ngót có trong bài In 3D bị sai kích thước, co ngót: nguyên nhân và cách khắc phục trên Xetabon3D, vì nhựa co ngót cũng làm khe hở thay đổi. Bạn cũng có thể đối chiếu các lỗi đùn nhựa, sai kích thước thường gặp trong hướng dẫn khắc phục lỗi chất lượng in của Simplify3D.

3. In khớp nối in liền một lần (print-in-place) cần lưu ý gì?

Khớp in liền một lần là khớp được in cùng lúc với mô hình, không cần lắp ráp, nhưng cần thiết kế đúng để các chi tiết không dính vào nhau khi in. Hãy in khớp in liền với chiều cao lớp nhỏ, tốc độ in vừa phải, và làm mát tốt, để các lớp nhựa không chảy dính vào nhau ở khe hở khớp. Hãy in thử mẫu khớp nhỏ trước, rồi mới in mô hình thật, vì khớp in liền hỏng là phải in lại toàn bộ mô hình.

Sau khi in xong, hãy cử động khớp nhẹ nhàng lần đầu để tách các lớp nhựa dính nhẹ ở khe hở, đừng dùng lực mạnh làm gãy khớp. Nếu khớp quá chặt không cử động được, hãy thử ngâm mô hình trong nước ấm rồi cử động nhẹ, hoặc mài nhẹ bề mặt khớp bằng giấy nhám mịn. Cách cài đặt support có trong bài Cài đặt support sao cho dễ gỡ, ít để lại sẹo trên Xetabon3D, vì khớp in liền không nên dùng support trong khe hở.

4. In khớp nối rời từng chi tiết rồi lắp ráp lại thế nào?

Khớp in rời là khớp được in từng chi tiết riêng, rồi lắp ráp lại sau khi in xong, phù hợp với mô hình lớn, mô hình nhiều chi tiết và mô hình cần thay chi tiết khi hỏng. Hãy in từng chi tiết với khe hở vừa đủ, rồi chà nhám nhẹ bề mặt khớp trước khi lắp, để khớp trơn và cử động mượt. Hãy lắp thử không keo trước, kiểm tra các chi tiết có khớp nhau không, rồi mới lắp thật.

Với khớp rời cần giữ chặt, hãy thiết kế thêm chốt hoặc vít để cố định, đừng chỉ dựa vào ma sát, vì ma sát giảm dần sau nhiều lần cử động. Với khớp rời cần tháo ra được, hãy thiết kế khe hở lớn hơn một chút để tháo lắp dễ dàng. Cách dán ghép mô hình có trong bài Dán ghép mô hình in 3D: chọn keo nào, dán sao cho chắc và đẹp? trên Xetabon3D, và cách hậu xử lý mô hình có trong bài Hậu xử lý mô hình in 3D: gỡ support, chà nhám và sơn cho đẹp trên Xetabon3D.

5. Chọn nhựa nào để in mô hình khớp nối?

Hãy chọn nhựa PLA+ hoặc PETG để in mô hình khớp nối, vì hai loại nhựa này chắc hơn PLA thường, ít giòn hơn và chịu mài mòn ở khớp tốt hơn. PLA thường giòn, dễ gãy ở khớp sau nhiều lần cử động, nên không hợp để in khớp chịu lực. PETG dẻo hơn PLA, chịu va đập tốt hơn, nhưng dễ tơ nhựa và khó in hơn PLA một chút.

Với khớp cần dẻo và chịu uốn, hãy cân nhắc nhựa TPU, vì TPU dẻo và chịu uốn tốt, nhưng TPU khó in hơn và cần chỉnh tốc độ chậm. Cách in TPU có trong bài In 3D bằng nhựa TPU dẻo: cách chỉnh tốc độ, retraction và nhiệt độ để không kẹt nhựa, ít tơ nhựa trên Xetabon3D. Lưu ý: TPU trình bày trong bài này dạng kiến thức chung, vì shop hiện chỉ niêm yết PLA và PETG; bạn có thể xem thêm nhựa PLA và PETG tại Xetabon3D trong mục nhựa in 3D khi cần nhựa in khớp nối.

6. Sai lầm thường gặp khi in mô hình khớp nối

Sai lầm thường gặp nhất là thiết kế khe hở quá nhỏ, làm khớp dính chặt và không cử động được, phải in lại toàn bộ mô hình. Sai lầm khác là in khớp in liền với support trong khe hở, làm support kẹt trong khớp và không gỡ ra được. Hãy thiết kế khe hở đủ lớn và không dùng support trong khe hở khớp in liền.

Sai lầm nữa là chọn nhựa giòn để in khớp chịu lực, làm khớp gãy sau vài lần cử động. Hãy chọn nhựa PLA+ hoặc PETG cho khớp chịu lực, và in thử mẫu khớp nhỏ trước khi in mô hình thật. Cách cài đặt infill và độ dày thành có trong bài Cài đặt infill và độ dày thành: mô hình chắc mà không tốn nhựa trên Xetabon3D, vì khớp cần infill và thành đủ dày mới chắc.

7. Câu hỏi thường gặp

Khe hở khớp nối bao nhiêu là vừa?

Khe hở khởi điểm thường dùng là 0,2–0,3mm mỗi bên, tổng 0,4–0,6mm giữa hai chi tiết. Hãy in thử mẫu khớp nhỏ với vài mức khe hở khác nhau trên chính máy của bạn, rồi chọn mức khớp cử động mượt mà không rơ.

Khớp in liền và khớp in rời khác nhau thế nào?

Khớp in liền in cùng lúc với mô hình, in xong cử động được ngay, không cần lắp ráp. Khớp in rời in từng chi tiết riêng, rồi lắp ráp lại sau khi in xong, phù hợp với mô hình lớn và mô hình cần thay chi tiết.

Khớp in xong quá chặt không cử động được phải làm sao?

Hãy cử động khớp nhẹ nhàng lần đầu để tách các lớp nhựa dính nhẹ, hoặc ngâm mô hình trong nước ấm rồi cử động nhẹ, hoặc mài nhẹ bề mặt khớp bằng giấy nhám mịn. Đừng dùng lực mạnh làm gãy khớp.

In khớp nối nên dùng nhựa nào?

Hãy dùng nhựa PLA+ hoặc PETG, vì hai loại nhựa này chắc hơn PLA thường, ít giòn hơn và chịu mài mòn ở khớp tốt hơn. PLA thường giòn, dễ gãy ở khớp sau nhiều lần cử động.

Kết luận

In mô hình khớp nối, lắp ráp nhiều chi tiết xử lý theo thứ tự: chọn loại khớp theo chuyển động cần thiết, thiết kế khe hở khởi điểm 0,2–0,3mm mỗi bên, in thử mẫu khớp nhỏ trên chính máy của bạn, chọn nhựa PLA+ hoặc PETG cho khớp chịu lực, rồi mới in mô hình thật và lắp ráp. Làm đúng thứ tự này, khớp sẽ cử động mượt mà không bị kẹt hay rơ. Cần nhựa PLA, PETG hay dụng cụ hậu xử lý? Xem nhựa in 3D tại Xetabon3D hoặc gọi hotline 0888.586.850 để được tư vấn vật tư phù hợp với mô hình của bạn.

Để lại một bình luận